Historia parafii

Tereny, na których leży Giedlarowa na przełomie XIV i XV wieku były  miejscem akcji kolonizacyjnej, w wyniku której powstało kilka nowych osad między innymi Giedlarowa. Akcje kolonizacyjną prowadzili dzierżawcy krzeszowscy. Wówczas ziemie te wchodziły w skład królewczyzny. Przywilejem z 18 stycznia 1409 roku wydanym w Leżajsku, Mikołaj (syn Drogosza) dzierżawca krzeszowski, zezwolił Mikołajowi Giedlarowi – Mieszczakowi leżajskiemu osadzić na prawie niemieckim wieś Giedlarowa nad rzeką Rzeczichą.
W tym też roku król Władysław Jagiełło goszcząc w okolicach Leżajska na polowaniu, zatwierdził akt założenia wsi Giedlarowa.
Pierwszym sołtysem nowo założonej wsi Mikołaj Giedlar. W roku 1439 wybudował on drewniany kościół, który został w tym roku też uposażony. Uposażenie zatwierdził i nadał król Władysław III, dnia 18 stycznia 1439 na prośbę mieszczanina Leżajskiego Mikołaja Giedlarowa.
Probostwo otrzymało wówczas nie duże wyposażenie (około 4 łany oraz pewne świadczenie ze strony parafian ). Majątek ten w miarę upływu czasu powiększał się.
Obok kościoła wybudowana została plebania i potrzebne budynki gospodarcze. W tym też czasie przy współ udziale króla Władysława III zarząd parafii został oddany zakonnikom z Miechowa – Bożogrobcom. Wśród księży Miechowitów pracujących w parafii Giedlarowa spotyka się takie nazwiska: ks. Szymon Krzyżanowski, ks. Walenty Trochino, ks. Jan Okini, ks. Sebastian Zabroński.
Ostatnim zakonnikiem na probostwie w Giedlarowej do 1794 roku był ks. Kurkiewicz.

Wspominana  plebania i budynki gospodarcze zostały spalone w czasie największego najazdu Tatarskiego które dotknęło rzeszowczyznę w roku 1624. Kościół w okresie późniejszym został spalony również przez Tatarów. Budowę nowego murowanego kościoła podoił się w XVII wieku ówczesny proboszcz Miechowita Mateusz Pitroszewski. Pracę ukończono w 1667 roku. Był to prawdopodobnie jednonawowy kościół.

Dach świątyni pokryty był gontem, na środku znajdowała się kopuła obita blachą – pomalowana na czerwono, a na niej niewielka sygnaturka. Drzwi frontowe świątyni wykonane były z drewna dębowego. W środku kościoła znajdował się ołtarz dębowy pozłacany, ponadto kilkanaście ławek oraz inne drobne sprzęty. Nad niewielką zakrystią umieszczono skarbiec.  W zakrystii przechowywano szaty i sprzęty liturgiczne. W kościele znajdowała się też kruchta, która posiadała dębowe drzwi, przez które wchodziło się prosto na cmentarz, znajdujący się na placu kościelnym.

Dzwonnica (z trzema dzwonami) integralnie złączona była z budynkiem kościelnym, do której prowadziły drewniane schody. Wokół kościoła znajdował się cmentarz na którym  wybudowano kostnicę zaraz przy murze kościoła.
Cały plac kościelny wraz z cmentarzem ogrodzony był drewnianym płotem.
Na zachód od świątyni (po 1624 roku) wybudowano niewielką plebanię (kilka pomieszczeń). Obok plebani stały budynki gospodarcze (stajnia, obora, stodoła, spichlerz, wozownia). Cały plac był ogrodzony parkanem.

Wspomniany kościół rozebrany w 1909 roku. Przyczyną tego było słaba konstrukcja budowli, tzn. wąskie mury oraz słabe fundamenty. Na tym miejsce w przeciągu trzech lat 1909 – 1912 postawiono nową świątynię w stylu neogotyckim, która stoi do dnia dzisiejszego.

Miechowici obsługiwali parafię do 1794 roku, a następnie parafie przejęli księża diecezjalni.
W archiwum Diecezjalnym w Przemyślu spotykamy takie nazwy miejscowości: Gielarowa, Gyedyaowa, Geydlarowa, Gilarowa, Gidlarowa, Giellarowa, Giedlarowa. Ta ostatnie nazwa przyjęła się i pozostała do dnia dzisiejszego.

Na początku XV wieku (około 1433 roku) zlokalizowane miejscowości w okolicach leżajska wyodrębniły się z wielkiej dzierżawy krzeszowskiej, tworząc osobną królewszczyznę. Wówczas to powstaje starostwo Leżajskie. Giedlarowa zaś należała wtedy do dóbr Spytka z Tarnowa i Jarosławia, starosty generalnego ruskiego i  wojewody Sandomierskiego.

W wyniku podziału dóbr Spytka, cała królewczyzny leżajska wraz z Giedlarową dostała się w ręce dzieci Spytka, a mianowicie Rafała, Jana, Spytka i Jadwigi. Po ich śmierci całe te dobra przypadły dzieciom najstarszego Rafała (zginą prawdopodobnie na Węgrzech w 1441 roku) Janowi, Rafowi i Beacie. Na początku Xvi wieku całe starostwo leżajskie przechodzi w ręce Krzysztofa Szydłowieckiego, herbu Odrowąż, kanclerza wielkiego koronnego i kasztelana krakowskiego.

W 1534 roku ziemie te  wykupiła królowa Bona, po jej śmierci dostały się w ręce Andrzeja Jakubowskiego, następnie Sepikowskiego. Następnymi właścicielami byli: Mikołaj Lutomirski, Kasztelan Zawichojski, Baltazar Lutomirski, a od 1590 roku marszałek wielki koronny – Andrzej Opaliński. Po jego śmierci dobra obejmuje jego syn Łukasz Opaliński. Po śmierci Łukasza, jego żona Elżbieta, mocą dekretu Jana Kazimierza z 4 września 1655 roku ustąpiła starostwo leżajskie (wraz z okolicznymi ziemiami) staroście halickiemu, Andrzejowi z Potoka Potockiemu. Ziemie te dostały się w  władanie późniejszemu sławnemu rodowi potockich.

Wieś Giedlarowa, leżąca w bliskiej odległości od Leżajska, była świadkiem wieli klęsk elementarnych w XV – XVII wieku. Jednak najazdy tatarskie należały do najcięższych, bowiem powtarzały się przeciętnie co kilka lat. Do niewoli dostawali się najczęściej ludzie młodzi, silni fizycznie, a nawet dzieci. Zabierano konie, bydło i cenniejsze przedmioty. Ludzi starszych i chorym zazwyczaj mordowano. Ówczesna Rzecz Pospolita nie była w stanie zapewnić bezpieczeństwa tym terenom. Najazdy tatarskie na Leżajsk i pobliskie okolice datują się od roku 1498, a następnie kroniki historyczne zanotowały  w latach 1502, 1509, 1519, 1524, 1623. W późniejszym okresie hordy tatarskie także grabiły te ziemie, a ostatni napad miał miejsce w 1672.

Najstraszniejszy najazd nastąpił w 1524 roku. Spowodował on całkowity upadek pobliskiego leżajska w wyniku tego król Zygmunt I Stary przebywający w tym czasie w tych stronach przeniósł miasto  znad Sanu nad bardziej obronne miejsce znajdujące się w odległości około 0.5km od granic Giedlarowej. Przez tę miejscowość prowadziła ważna droga handlowa ze Lwowa przez Jarosław, Przeworsk, Grodzisko do Sandomierza. Z tego też powodu szlak ten był celem grabieży i najazdów tatarskich.

Nie tylko walka z wrogiem naruszyła spokój mieszkańców tych stron. Również i za targi szlacheckie wprowadziły poważny ferment społeczno – polityczny w Rzecz Pospolitej. Początek XVII wieku (1607 – 1610) to okres krwawych zatargów pomiędzy magnatami: starostą leżajskim – Łukaszem Opalińskim a panem z Łańcuta – Stanisławem Stadnickim, powszechnie zwanym ,,diabłem łańcuckim”.

Przyczyną tych zatargów były przede wszystkim kłótnie na tle majątkowym. Stanisław Stadnicki nie zgadzał się z wyrokami sądów, i sam wymierzał sprawiedliwość przy pomocy prywatnego ,,wojska”. Organizował zbrojne napady na dobra Opalińskiego. Ta prywatna wojna obejmowała wiele potyczek najazdów i bitew.  Ucierpiała z tego powodu Giedlarowa, która leżała na trasie zbrojnych napadów ,,diabła łańcuckiego”. Dziś trudno ustalić wykaz strat poniesionych przez wieś.

W latach 1655 – 1656 przez te tereny przechodziły wojska króla szwedzkiego Karola Gustawa, rabując miasto Leżajsk i okoliczne wsie w tym Giedlarową. W 1655 roku pod Leżajskiem doszło do bitwy pomiędzy chorągwiami Stefana Czarnieckiego a wojskami szwedzkimi zakończoną dotkliwą klęską agresorów. W bitwie tej brali też udział miejscowi chłopi. Tereny Giedlarowej nawiedzane były w ciągu stuleci przez różne epidemie, które powodowały wysoką śmiertelność wśród mieszkańców.

Po pierwszym rozbiorze Polski w 1722 roku, Giedlarowa została włączona do cesarstwa Austryjackiego. 6 września 1819 roku wieś ta wraz z Siedlanką, Starym Miastem, Przychojcem, Wierzawicami, Dębnem, Biedaczowem, została sprzedana hrabiemu Wojciechowi Nierowi za sumę 95.050 tysięcy złoty ręskich. Rosnący ucisk i wyzysk pańszczyźniany doprowadził do krwawych wystąpień chłopstwa na tych terenach w początkach XIV wieku. Rok 1848 – Wiosna Ludów był przełomowy: zniesiono pańszczyznę, mieszkańcy wioski otrzymali na własność ziemię i zlikwidowano słynne książeczki poddańcze.

Lataj pierwszej wojny światowej (1914 – 1918) były trudnym okresem dla Giedlarowian i innych mieszkańców okolicznych miejscowości). Ludziom dały się mocno owe znaki przemarsze wojsk różnych narodowości, pożary domów, aresztowania, i śmierć wielu mieszkańców.